İnternet argosu, sosyal medyada, yorumlarda ve oyun sohbetlerinde doğup günlük konuşmaya sızan kısa ve çoğunlukla İngilizce kökenli terimlerdir: cringe, based, troll, ratio, mid gibi. Türkçede bu kelimeler ya olduğu gibi kullanılır ya da "trollemek", "ratiolanmak" gibi Türkçe eklerle fiilleşir. Aşağıda en yaygın terimleri anlamları, Türkçe karşılıkları ve örnek cümleleriyle topladık; amaç sadece tanım vermek değil, doğru yerde kullanabilmeniz.

Bir uyarıyla başlayalım: argo, sözlükten öğrenilen bir şey değil. Ama yanlış kullanılan bir argo terim, sohbette en hızlı "yabancı" damgası yedirten şeydir. Bu sözlük o damgayı yememeniz için var.

Tepki ve değerlendirme terimleri ne anlama geliyor?

Cringe ne demek?

İzlerken ya da okurken insanı içten içe büzen, utanç verici, aşırı çaba belli eden içerik. Türkçede en yakın karşılıkları "utandırıcı", "iç gıcıklatan" ya da düz Türkçesiyle "ikinci el utanç".

Örnek: "Adam kamerada aşk itirafı yapmaya çalıştı, tam cringe oldu."

Dikkat: cringe, "kötü" ile aynı şey değil. Kötü bir şaka sadece işlemez; cringe içerik izleyicide neredeyse fiziksel bir rahatsızlık yaratır. Genelde aşırı özgüven ile gerçek yetenek arasındaki uçurumdan doğar.

Based ne demek?

Popüler olup olmadığına bakmadan bir görüşü dobra ve kendinden emin biçimde savunan kişi ya da hareket için kullanılan onay ifadesi. Türkçede tam karşılığı yok; en yakını "dik duruşlu" ya da "delikanlı hareket".

Örnek: "Herkes toplantıda sustu, o kalkıp 'bu plan çalışmaz' dedi. Resmen based."

Cursed ne demek?

Rahatsız edici, tuhaf, "keşke görmeseydim" dedirten ama neden rahatsız ettiği tam açıklanamayan görsel ya da içerik. Zıttı "blessed", yani huzur veren, iç ısıtan.

Örnek: "Mayonezli baklava fotoğrafı cursed bir enerji taşıyor."

Sus ne demek?

İngilizce "suspicious" yani şüpheli kelimesinin kısaltması. Bir oyun sayesinde yaygınlaştı; bir davranışın garip, güven vermeyen bir yanı olduğunu şaka yollu söylemek için kullanılır.

Örnek: "Toplantıda hiç konuşmadı, sonra proje ona verildi. Çok sus."

W ve L ne demek?

Kazanç (win) ve kayıp (loss) kelimelerinin tek harfe indirgenmiş hâli. Bir durumu, kararı ya da performansı saniyesinde değerlendirmek için.

Örnek: "Hoca sınavı erteledi, koca bir W." / "Yine metrobüste ayakta kaldım, bir L daha."

Mid ne demek?

İngilizce "middle" kökenli: ne iyi ne kötü, unutulmaya mahkûm, vasat. Türkçede "vasat" ile neredeyse birebir örtüşüyor ama gençler arasında "mid" demek daha yaygın.

Örnek: "Filmi izledim, kötü değildi ama resmen mid, çıkınca unuttum."

Tartışma ve çatışma terimleri nelerdir?

Troll ve trollemek ne demek?

Birini kasıtlı olarak kışkırtmak, gerçek niyetini gizleyerek tepki toplamak. Türkçede fiil olarak da yerleşti: "trollemek", "trollendim". Artık Türkçe internet dilinin doğal parçası.

Örnek: "Ciddi mi yazdın yoksa trolledin mi anlayamadım."

Troll ile şaka arasındaki sınır niyettir. Şaka ortak gülmeyi hedefler; troll karşı tarafı sinirlendirmeyi ya da yanıltmayı. Yorum tartışmalarında bu ayrımı gözetmek moderasyon açısından da önemli.

Copium ne demek?

"Cope" yani acı bir gerçeği kabullenmeyip kendini avutmak fiilinden türeyen esprili bir uydurma kelime. Türkçede "copium çekmek" diye kullanılır; birinin kaybettiği bir durumda kendini avutan açıklamalar yapmasıyla dalga geçmek için.

Örnek: "Takımı elendi ama 'zaten ligi düşünüyorduk' diyor, bayağı copium çekiyor."

Ratio ne demek?

Bir paylaşımın altına gelen alaycı ya da karşıt yanıtın, orijinal paylaşımdan çok daha fazla beğeni almasıyla o paylaşımın "kaybettiğini" ilan eden terim. Türkçede "ratiolandı" diye fiilleşti.

Örnek: "Attığı gönderinin altındaki ilk yorum onu resmen ratioladı."

Hater ve stan ne demek?

Hater, bir kişiyi ya da işi ne yaparsa yapsın eleştiren kişidir. Stan ise tam tersi: bir sanatçıyı, diziyi ya da kişiyi aşırı sadakatle savunan hayran. İkisi de aşırılığı tarif eder, o yüzden çoğunlukla hafif alaycı kullanılır.

Örnek: "Diziyi eleştirdim diye stan'ler yorumlara çullandı."

Mizah ve içerik terimleri ne anlama geliyor?

Dank ne demek?

Aşırı absürt, kasıtlı olarak "kötü" görünen ama bu kötülüğün kendisi yüzünden komik olan içerik. Kelimenin kökenini ve nasıl evrildiğini dank meme yazımızda ayrıntılı işledik.

Örnek: "Bu meme o kadar anlamsız ki resmen dank."

Shitpost ne demek?

Kasıtlı olarak düşük kaliteli, anlamsız ya da absürt görünen ama bilinçli üretilen içerik. "Kalitesiz" ile karıştırılmamalı: shitpost'ta düşük çaba görüntüsünün kendisi esprinin parçasıdır. Diğer mizah türleriyle farkını mizah türleri sözlüğünde karşılaştırdık.

Örnek: "Ciddi bir analiz bekliyordum, karşıma saf shitpost çıktı ama yine de güldüm."

Copypasta ne demek?

Kelimesi kelimesine kopyalanıp yapıştırılarak yayılan, genelde abartılı ya da ironik uzun metin blokları. Türkiye'deki sözlük ve forum kültürüyle ilişkisini copypasta yazısında inceledik.

Örnek: "Bu mesaj her grupta dönüyor, resmen copypasta olmuş."

Caps ve meme arasındaki fark ne?

Yaygın kabule göre Türkiye'de "caps" kelimesi, İngilizcedeki "screencaps" (ekran görüntüsü) kökeninden gelerek yazı eklenmiş komik görselin genel adı oldu. Uluslararası karşılığı "meme"dir; ama Türkçede caps daha çok tek karelik, üst-alt yazılı görseli, meme ise şablon tabanlı ve kültürler arası dolaşan formatları çağrıştırır. Caps'in bu yerli hikâyesini Türk caps kültürünün tarihinde anlattık.

Viral olmak ne demek?

Bir içeriğin kısa sürede, platform sınırlarını aşarak çok geniş bir kitleye yayılması. Türkçede doğrudan fiilleşti: "viral oldu". Bir içeriği neyin viral yaptığını viral olmanın anatomisi yazısında açtık.

Örnek: "Dün attığım caps bir gecede viral oldu, herkesin hikâyesinde."

Türkçe internet argosu hangi kelimeleri kendisi üretti?

Her şey ithal değil. Türk internetinin kendi ürettiği ya da Türkçeleştirdiği kalıplar da en az bunlar kadar yaygın:

  • "Ağlanacak durumumuza gülüyoruz": Kötü bir durumu mizaha çevirmenin genel adı; zam caps'lerinin ruhu tam olarak budur.
  • "Kanka": "Kankardeş"ten türeyen, her yaştan internet kullanıcısının hitabı. Mesaj dilinde "knk" diye kısalır.
  • "Aynen": Onayın en kısa hâli; ama tonlamasına göre bazen ironik biçimde "hiç de öyle değil" anlamına da gelebilir.
  • "Hayırdır": Birinin beklenmedik davranışına şaşkınlık ve hafif meydan okuma.
  • Harf uzatmaları: "Yuhhh", "yokkk", "abiii". Uzatılan harf sayısı duygunun şiddetini gösterir; bir tür yazılı tonlama.

Kelime oyunlarıyla, ses benzerlikleriyle ve Türkçenin eklemeli yapısıyla nasıl mizah üretildiğine Türkçe kelime oyunları yazısında ayrıca girdik.

İnternet argosu nasıl doğru kullanılır?

Argo terimlerin en büyük tuzağı yanlış bağlamda kullanılmaktır. Birkaç pratik kural:

  1. Terimin taşıdığı duyguyu netleştir. Cringe ile kötü, based ile inatçı, mid ile kötü aynı şey değil. Kullanmadan önce "bu kelime tam olarak hangi duyguyu anlatıyor?" diye sorun.
  2. Kitleye bak. Oyun sohbetinde doğal duran "sus", aile grubunda açıklama ister. Bir terimi açıklamak zorunda kalıyorsanız o ortamda kullanmayın.
  3. Fazla yükleme. Tek cümlede üç argo terim, konuşanı "çok uğraşan" gösterir. Bu da, ironik biçimde, cringe'in ta kendisidir.
  4. Caps'te argo, şakanın merkezi değil tuzudur. "BU FİLM TAM MID" yazmak şaka değil, yorumdur. Ama beklenmedik bir yerde kullanılan argo güldürür:
  • ÜST: ANNEME YENİ TELEFONU KURDUM
  • ALT: "ÇOK BASED BİR CİHAZ" DEDİ

Bu terimleri caps editöründe hazırladığınız içeriklerde doğru yerde kullanmak, okurun şakayı anında tanımasını sağlar. Tıpkı bir şablonun sabit anlamı gibi, argo da yanlış bağlamda rahatsızlık yaratır.

İnternet argosu neden bu kadar hızlı değişiyor?

Çünkü argo bir aidiyet işaretidir. Bir terim çok yayıldığında, onu ilk kullananlar için "içeriden" olmanın işareti olmaktan çıkar ve yenisi aranır. Bir kelimenin markaların reklam metinlerine girmesi, çoğunlukla gençler arasındaki ölümünün habercisidir.

Bu yüzden bu sözlüğü bir fotoğraf gibi okuyun: bugün yaygın olanı gösteriyor, ama birkaç ay içinde bazı terimlerin yerini yenileri alacak. Kendinizi sınamak isterseniz meme kültürü testi güncel internet dilini ne kadar takip ettiğinizi ölçmek için iyi bir yer.

Sık sorulanlar

Cringe ne demek, Türkçesi nedir?

Cringe, izleyene utanç ve rahatsızlık hissettiren, aşırı çaba belli eden içerik için kullanılır. Türkçede tam karşılığı yoktur; "utandırıcı" ya da "ikinci el utanç" en yakın ifadelerdir. Sadece "kötü" demek değildir, izleyicide neredeyse fiziksel bir büzülme yaratan bir durumu anlatır.

Based ne anlama gelir?

Based, popüler olup olmadığına bakmadan bir görüşü açık ve kendinden emin biçimde savunan kişi ya da hareket için kullanılan bir onay ifadesidir. Türkçede "dik duruşlu" ya da "delikanlı hareket" anlamına yakın kullanılır.

Troll ile şaka arasındaki fark nedir?

Fark niyettedir. Şaka herkesin birlikte gülmesini hedefler; troll ise karşı tarafı kasıtlı olarak kışkırtmayı, sinirlendirmeyi ya da yanıltmayı amaçlar. Aynı cümle bir ortamda şaka, başka bir ortamda trollük olabilir.

Mid ve W/L ne demek?

Mid, İngilizce "middle" kökenlidir ve vasat, akılda kalmayan bir şey için kullanılır. W kazancı (win), L kaybı (loss) anlatır; bir durumu tek harfle "iyi oldu" ya da "kötü oldu" diye değerlendirmenin kısa yoludur.