komedi.lol'da dört şekilde üretebilirsiniz: tarayıcıdaki araçla caps ya da meme yapabilir, fotoğraf yükleyebilir, GIF paylaşabilir veya kısa bir video gönderebilirsiniz. Hangisini seçeceğiniz, anlatmak istediğiniz esprinin şekline bağlıdır; tek karede biten şaka caps ister, hareketle biten şaka GIF ister, sesle biten şaka video ister. Bu rehber, doğru formatı doğru anda seçmeniz için yazıldı.

Açık konuşalım: çoğu espri yanlış kaba konduğu için ölür. "KARGO: ADRESTE BULUNAMADINIZ" / "BEN: KAPININ ARKASINDAYDIM" iki satırlık bir capstir; aynı şakayı kırk saniyelik videoya çevirirseniz izleyen on beşinci saniyede kaydırıp geçer.

Caps mi, GIF mi, video mu? Format nasıl seçilir

Bir fıkrayı yazıyla okumakla birinin ağzından dinlemek arasındaki farkı hepimiz biliriz. İnternette de aynı espri, caps olarak paylaşıldığında bir saniyede anlaşılır; video olarak paylaşıldığında on beş saniye bekletir. Okurun sabrı ise sınırlı bir kaynaktır.

Bize sorarsanız format seçerken sorulacak ilk soru şu: "Espri nerede patlıyor?" Eğer patlama bir cümlede, bir kelime oyununda, bir tespitte ise caps. Eğer patlama bir hareketin, bir yüz ifadesinin değiştiği o yarım saniyede ise GIF. Eğer patlama bir seste, bir diyalogda, zamanlanmış bir sessizlikte ise video. Eğer patlama görselin kendisindeyse, yani fotoğraf zaten her şeyi söylüyorsa, düz bir fotoğraf yüklemesi yeterlidir.

Bu basit soru, gönderilerin büyük kısmında doğru cevabı verir. Kalanlar için aşağıdaki bölümler var.

Caps nasıl yapılır: tek karenin gücü

Caps, Türk internet mizahının ana dilidir. Bir görsel, üstte bir kurulum cümlesi, altta bir patlama cümlesi. Bu kadar sade bir formatın bu kadar uzun yaşamasının nedeni, telefonda kaydırırken en az çabayla en çok şeyi anlatabilmesi.

Caps şu durumlarda en doğru tercih:

  • Ortak bir derdi tek cümleyle özetlediğinizde. "MAAŞ YATTI" ve altında "3 SAAT SONRA: MAAŞ GİTTİ".
  • Bir tepkiyi bir karakterin yüzüne yüklemek istediğinizde.
  • Bir kelime oyunu ya da Türkçeye özgü bir ses benzerliği kullandığınızda.
  • Paylaşılmasını, WhatsApp grubuna atılmasını istediğiniz bir içerik ürettiğinizde.

komedi.lol'daki caps yap aracı tarayıcıda çalışır, kurulum gerektirmez. Bir şablon seçer ya da kendi görselinizi yüklersiniz, üst ve alt yazıyı girersiniz, yazı boyutunu ve konturu ayarlarsınız ve PNG olarak üretirsiniz. Adım adım anlatımı o sayfanın kendi rehberinde bulabilirsiniz; burada yalnızca şunu söyleyelim: caps, yeni başlayanlar için en affedici formattır. Yanlış gidecek pek bir şey yoktur, düzeltmesi de saniyeler sürer. Üyelik gerekmeden üretip indirebilirsiniz; hesap yalnızca siteye göndermek için lazım. Yazıyı küçük harfle girin, araç Türkçe kurallarla büyüttüğü için "şişli" "ŞİŞLİ" olur, "SISLI" olmaz. Açık renkli bir fotoğrafta "Siyah kontur" kutusunu açık bırakın; yazı karakterin yüzünü kapatıyorsa "Yazı boyutu" kaydırıcısını geri çekin.

Caps ile meme arasındaki fark

Bu ikisi sık sık karıştırılır ve bizce karıştırılmasında bir sakınca yok, ama ayrımı bilmek işe yarar. Caps, genellikle Türkçe internet geleneğinden gelen, üst-alt yazılı tek kare görseldir. Meme ise daha geniş bir kavram: tanıdık bir kalıbın, bir şablonun, bir espri yapısının tekrar tekrar yeni durumlara uyarlanması. Her caps bir meme olabilir, ama her meme caps değildir. Bir meme, yazısız bir tepki görseli de olabilir, bir cümle kalıbı da. Ayrıntılı bir sözlük isteyenler mizah türleri sözlüğü yazımıza bakabilir.

Meme nasıl yapılır: kalıbı bilmek, kalıbı kırmak

Meme yapmak, bir anlamda başkasının kurduğu sahneye kendi repliğinizi yazmaktır. Okur kalıbı tanır, bu yüzden kurulumu açıklamanıza gerek yoktur; bütün enerjinizi patlamaya harcayabilirsiniz. Bu büyük bir avantajdır.

Ama bir tuzağı da var: kalıp çok bilindiğinde, sıradan bir uyarlama kimseyi etkilemez. İyi bir meme, kalıbı tanıtır ve ardından beklenmedik bir yere götürür. Şöyle bir örnek düşünün: iki seçenek arasında kararsız kalan bir karakter. Klasik kullanım "ÇALIŞ" ve "UYU" arasında kalmaktır; herkes bunu görmüştür. Ama seçenekleri "ÇAYI DEMLE" ve "ÇAYI DAHA DA DEMLE" yaparsanız, kalıp bir anda Türk evinin ruhuna bürünür.

Meme üretirken iki şeye dikkat ediyoruz. Birincisi telif: başkasının fotoğrafını, bir dizi karesini, bir ünlünün görselini izinsiz kullanmak sorun yaratabilir. Bu yüzden komedi.lol'un kendi karakterleri olan Muhtar, Simit ve Mürekkep'i geliştirdik; şablonlar sayfasında hepsini ifadelere göre bulabilirsiniz. İkincisi bağlam: meme'in bağlamını bilmiyorsanız, önce öğrenin. Yanlış bağlamda kullanılan bir meme, bilen okuru rahatsız eder. Bir kalıbın doğduğu yeri merak ediyorsanız ikonik meme şablonlarının kökenleri yazımız iyi bir başlangıç. Bizim tavsiyemiz şu: kalıbı iki üç kez başkalarının elinde görün, nasıl çalıştığını anlayın, sonra kendi versiyonunuzu yapın. Taklit ederek başlamak ayıp değil; taklitte kalmak biraz ayıp. Kalıba kendi hayatınızdan bir ayrıntı eklediğiniz an, meme sizin olur.

Fotoğraf paylaş: bazen hayat zaten caps yapmış

Bazı anlar üzerine yazı yazmayı gerektirmez. Sokakta gördüğünüz yanlış yazılmış bir tabela, ayakkabı kutusuna sığmaya çalışan bir kedi, market rafında yan yana dizilmiş absürt iki ürün. Bu durumlarda en iyi caps, hiç yazısı olmayan fotoğraftır. Başlığı iyi seçmek yeter.

Fotoğraf yüklerken birkaç pratik kuralımız var:

  • Kendi çektiğiniz fotoğrafı paylaşın. Başkasının fotoğrafını, özellikle tanınabilir bir kişinin yüzünü içeriyorsa, izinsiz paylaşmayın.
  • İnsanların yüzüne dikkat edin. Sokakta çektiğiniz bir fotoğrafta tanınabilir yabancılar varsa, onların mahcup olmasına neden olacak bir paylaşımdan kaçının. Mizah bir yabancının zararına olmamalı.
  • Başlığı esprinin yarısı olarak düşünün. Fotoğraf sahneyi kurar, başlık yönü gösterir. "Bu kedi kira ödemiyor ama evin sahibi" gibi.
  • Kalite önemli. Bulanık, karanlık, ekran görüntüsünün ekran görüntüsü olmuş görseller akışta kaybolur.

Fotoğraf yüklemeleri 15 MB'a kadar kabul edilir; JPEG, PNG ve WebP formatları desteklenir. Hayvanlar ve tatlılık kategorileri, yazısız fotoğrafların en çok sevildiği yerlerdir.

GIF paylaş: yarım saniyelik kahkaha

GIF, hareketin kendisinin espri olduğu durumlar için vardır. Birinin kapıya çarpması, bir köpeğin kendi kuyruğunu yakalayamaması, bir kedinin masadaki bardağı yavaşça ittirmesi. Bu anlar tek kareye sıkıştırıldığında kaybolur; videoya dönüştürüldüğünde ise sesin gereksiz olduğu fark edilir. GIF tam ortada durur: sessiz, kısa, döngüsel.

Döngü GIF'in gizli silahıdır. İyi bir GIF, bittiği yerden başladığında ikinci kez de güldürür, üçüncü kez de. Bu yüzden GIF seçerken döngünün doğal olup olmadığına bakın. Hareketin tam ortasında kesilen bir GIF rahatsız eder; hareketin başına dönen bir GIF ise hipnotize eder.

GIF'ler aynı zamanda tepki dilinin temelidir. Bir yoruma "aynen" demek yerine başını sallayan bir karakterin GIF'ini göndermek, internetin evrensel dilidir. Reaksiyon görsellerinin nasıl kullanılacağına dair reaksiyon görselleri rehberimiz var.

GIF yüklemeleri 30 MB'a kadar kabul edilir. Pratikte ise daha küçük bir GIF her zaman daha iyidir; çünkü telefonda hızlı yüklenen GIF izlenir, yavaş yüklenen GIF atlanır. GIF'in tarihine ve teknik yanına meraklıysanız GIF nedir, nasıl yapılır yazısı ayrıntılı bir giriş sunuyor. Bizim sitemizdeki örnekler için GIF kategorisine bakabilirsiniz.

Video paylaş: ses, zamanlama ve sabır

Video en zengin ama en talepkâr formattır. Ses, diyalog, müzik, zamanlama, hepsi elinizin altındadır. Ama okurun dikkatini tutmak da o kadar zordur. İlk üç saniyede okuru yakalayamayan bir video, genellikle izlenmeden geçilir.

Video şu durumlarda doğru tercih:

  • Espri bir diyalogdan, bir ses tonundan, bir replikten doğuyorsa.
  • Zamanlanmış bir sessizlik ya da beklenmedik bir ses efekti patlamayı taşıyorsa.
  • Kısa bir skeç ya da bir durum canlandırması yapıyorsanız.
  • Hareketin ardından bir tepki geliyorsa ve ikisinin arasındaki süre önemliyse.

Bizim önerimiz: videoları kısa tutun. Uzun bir giriş, bir logo animasyonu ya da "önce şunu anlatayım" diye başlayan bir açılış, okuru kaybettirir. Espriyi mümkün olan en erken noktada başlatın. Ayrıca sessiz izleyenleri düşünün: pek çok kişi videoları sesi kapalı izler. Kritik repliği altyazıyla ekrana yazmak, videonun erişimini ciddi biçimde artırır. Bir de dikey mi yatay mı sorusu var: telefonda izlenecek bir skeç için dikey çekim çoğu zaman daha doğal durur, ama ekranda iki kişinin karşılıklı konuştuğu bir sahnede yatay çekim daha rahat okunur. Hangisini seçerseniz seçin, sonunu uzatmayın; patlamadan sonra iki saniye yeter.

Video yüklemeleri 100 MB'a kadar kabul edilir; MP4, WebM ve MOV formatları desteklenir. Kısa video mizahının kendine özgü kurallarını video caps rehberimizde ayrıntılı olarak anlattık. Örnekler için video kategorisine göz atabilirsiniz.

Karar tablosu: hangi espriye hangi format

Hızlı karar vermek isteyenler için küçük bir özet; kararsız kaldığınızda satır satır okuyun:

| Esprinin kaynağı | Önerilen format | Örnek durum | |---|---|---| | Bir cümle, bir tespit | Caps | "PAZARTESİ" / "YİNE Mİ SEN" | | Tanıdık bir kalıp | Meme | İki seçenek arasında kalan karakter | | Görselin kendisi | Fotoğraf | Manavda "TAZE DÜNKÜ EKMEK" tabelası | | Kısa bir hareket | GIF | Bardağı masadan iten kedi | | Ses, diyalog, zamanlama | Video | Kısa bir ofis skeci |

Bu tablo kesin kurallar içermiyor; mizah kurallara pek uymaz zaten. Ama kararsız kaldığınızda iyi bir başlangıç noktası sunar. Çoğu zaman en sade format, en doğru formattır.

Arada kalan espriler için

Bazen bir espri iki formata birden uyar. Mesela bir kedinin bardağı ittirdiği an hem GIF olarak hem de o anın tek karesiyle caps olarak çalışabilir. Böyle durumlarda kendinize şunu sorun: okurun gülmesi için hareketi görmesi şart mı? Eğer bardağın düşmek üzere olduğu tek kare ve üstünde "SON UYARIMDIR" yazısı yetiyorsa, caps daha hızlı tüketilir ve daha kolay paylaşılır. Eğer esprinin tadı kedinin o sakin, pişmanlıksız bakışının hareketle birleşmesindeyse, GIF kazanır.

Bir diğer sık karşılaştığımız ikilem, video ile caps arasında. Uzun bir videonun içinde tek bir komik an varsa, bütün videoyu yüklemek yerine o anın ekran görüntüsünü alıp kendi yazınızla caps yapmak çoğu zaman daha etkilidir. Yalnız dikkat: ekran görüntüsü aldığınız videonun size ait olması ya da kullanım izninizin bulunması gerekir. Başkasının videosundan kare kesip caps yapmak, telif açısından gri bir alan değil, çoğu zaman düpedüz ihlaldir.

Son olarak, kararsız kaldığınızda iki versiyonu da hazırlayıp bir arkadaşınıza gösterin. Hangisine daha hızlı güldüyse, onu paylaşın.

Paylaşmadan önce kontrol listesi

Hangi formatı seçerseniz seçin, paylaşmadan önce on saniyelik bir kontrol yapmak, gönderinin kaderini değiştirebilir. Bizim masamızdaki kontrol listesi şöyle:

  1. Hiç tanımadığım biri anlar mı? İç şakalar arkadaş grubunda kalsın.
  2. Telefonda okunuyor mu? Yazıyı küçük ekranda bir kez deneyin.
  3. Bu benim mi? Başkasının emeğini, logosu kırpılmış bir görseli kendi içeriğiniz gibi paylaşmayın.
  4. Birini incitiyor mu? Gerçek bir kişiyi aşağılayan, bir grubu hedef alan içerik burada tutunamaz.
  5. Doğru kategoride mi? Kedi capsi kediler arasında, futbol capsi futbol arasında daha çok okura ulaşır.
  6. Başlık işini yapıyor mu? Başlık, esprinin yerine geçmemeli ama ona kapı açmalı.

Bu altı soru, yayımlanan gönderilerin büyük çoğunluğunu daha iyi hâle getirir. Üretici olarak nasıl büyüyebileceğinizi merak ediyorsanız, mizah içerik üreticisi nasıl büyür yazımız bu konuda uzun bir yol haritası çiziyor.

Peki ne hakkında üretmeli?

Format seçimini yaptınız, peki ne hakkında üreteceksiniz? Bize sorarsanız en iyi konu, en iyi bildiğiniz konudur. Ofiste çalışıyorsanız iş yeri capsleri, öğretmenseniz öğretmen capsleri, evde bir köpeğin yönetimi altında yaşıyorsanız köpek capsleri. Yaşadığınız şeyi anlatmak, uydurduğunuz şeyi anlatmaktan her zaman daha komiktir; çünkü detaylar gerçektir ve okur o detayları tanır.

İlhamınız tıkandıysa trend sayfasına bakın, topluluğun o hafta neye güldüğünü görün. Ama körü körüne kopyalamayın; trendi takip etmek ile trendi tekrar etmek farklı şeylerdir. Aynı konuya kendi açınızdan bakmak, yeni bir şey söylemenin en kısa yoludur.

Paylaşılan gönderiye filigran neden eklenir?

Siteye gönderdiğiniz fotoğraf ve capslerin paylaşım kopyalarına sağ alt köşeye küçük bir komedi.lol filigranı eklenir; GIF ve videolar şimdilik yüklendiği hâliyle yayınlanır. Orijinal dosyanız ayrıca saklanır. Bu filigranın amacı, içeriğiniz WhatsApp'ta, Instagram'da ya da bir aile grubunda dolaşırken nereden geldiğini kaybetmemesidir. Bir anlamda ürettiğiniz şeyin kimlik kartıdır.

Caps aracında ürettiğiniz görseli, siteye göndermeden önce kendi cihazınıza filigransız indirebilirsiniz. Bu sizin emeğiniz, istediğiniz gibi kullanabilirsiniz. Ama siteye gönderip topluluğun oyladığı hâli, dışarıya filigranla çıkar. Bunu hem sizin atfınızı korumak hem de sitenin reklam yerine iyi içerikle büyümesi için yapıyoruz. Konunun daha geniş bir tartışması filigran ve içerik hırsızlığı yazımızda.