Dizi ve film mizahı, izlediğimiz hikâyelerin klişelerinden, karakterlerinden ve izleme alışkanlıklarımızdan doğan komedidir. En iyi örnekleri bir sahneyi olduğu gibi kopyalamaz; onu kendi gözlemiyle yeniden anlatır, "hepimiz bunu fark ettik ama kimse söylemedi" dedirtir. Bu kategori topluluğumuzun dizi ve film üzerine yaptığı caps, meme ve yorumları topluyor; aşağıda da bu mizahı nasıl yaptığımızı ve gerçek sahnelerin telif meselesinde nerede durduğumuzu anlatıyoruz.
Şu sahneyi hepimiz biliyoruz: salı akşamı, saat sekiz. Çaylar demlenmiş, kumanda babanın elinde, reklam arası ise tam da çekirdeğin bittiği ana denk geliyor. Bu kategorideki en iyi capsler, ekrandaki hikâyeden çok o salondaki hikâyeyi anlatıyor.
Dizi ve film mizahı neden bu kadar yaygın?
Dizi ve filmler bizim ortak hikâye havuzumuz. Aynı akşam, aynı saatte milyonlarca insanın aynı sahneyi izlediği bir ülkede, o sahne ertesi gün bütün ofislerde, okullarda ve aile gruplarında konuşuluyor. Mizah da tam bu ortak deneyimin üzerine kuruluyor.
Türkiye'de bu kültürün özel bir yanı var. Uzun soluklu dizilerimiz, haftada bir yayınlanan, iki saati aşan bölümleriyle neredeyse bir aile ritüeli. Akşam yemeğinden sonra toplanılan salon, reklam arasında yapılan çay, bölüm bitince başlayan yorum seansı. Bu ritüellerin kendisi bile başlı başına bir mizah konusu.
Bir de ezberlenmiş replikler var. Bir karakterin söylediği tek bir cümle, yıllarca günlük dilde yaşıyor ve farklı bağlamlarda kullanılıyor. Bu repliklerin nasıl memeye dönüştüğünü Türk dizi ve film replikleri memeleri yazımızda ayrıntılı ele aldık.
En komik Türk dizisi ve film klişeleri
Dizi ve film mizahının kalbinde klişeler yatıyor. Her türün kendi tekrarlayan kalıpları var ve izleyiciler bu kalıpları çok iyi tanıyor. Mizah, bu tanıdıklığı görünür hale getirmekten doğuyor.
Türk dizisi klişeleri
Yerli dizilerin kendine özgü bir klişe sözlüğü var ve topluluğumuz bu sözlüğü yıllardır zenginleştiriyor. Bizim favorilerimiz:
- Önemli bir sırrın tam açıklanacağı anda kapının çalınması.
- Karakterlerin kapı arkasından birbirini dinlemesi, ama hep yanlış yerinden.
- Bölüm sonunda bir karakterin ağır çekimde dönüp kameraya bakması.
- Hastane sahnelerinde doktorun "elimizden geleni yaptık" demeden önceki uzun sessizliği.
- Bir karakterin gözü kapalıyken yıllarca görmediği birini ayak sesinden tanıması.
- Konağın merdivenlerinde yapılan bütün önemli konuşmalar.
ÜST: DİZİDE KARAKTER "SANA BİR ŞEY SÖYLEMEM LAZIM" DİYOR ALT: KAPI ÇALIYOR, TELEFON ÇALIYOR, BİRİ BAYILIYOR, BÖLÜM BİTİYOR
Bu tür capsler, belirli bir diziyi hedef almadan, bütün türün ortak alışkanlıklarıyla dalga geçiyor. Bu da onları hem daha geniş bir kitleye hitap eden hem de kimseyi kırmayan bir mizah haline getiriyor.
Film klişeleri
Filmlerin de kendi klişe haritası var. Korku filminde karanlık bodruma inmeye karar veren karakter, aksiyon filminde patlamaya arkası dönük yürüyen kahraman, romantik komedide havaalanında son dakika koşusu. Bu sahneler o kadar tanıdık ki, izleyiciler artık filmi izlerken sahneyi önceden tahmin edip yüksek sesle söylüyor.
ÜST: KORKU FİLMİNDEKİ KARAKTER: "BİR SES DUYDUM, GİDİP BAKAYIM" ALT: BEN, EVDE GECE BİR SES DUYDUĞUMDA: YORGANI BAŞIMA ÇEKİP SABAHI BEKLİYORUM
Bu caps, film klişesini gerçek hayatla karşılaştırarak çalışıyor. Bu teknik, dizi ve film mizahının en güçlü araçlarından biri.
Dizi izleyicisi capsleri: kumandanın bu tarafı
Dizi ve film mizahının sadece ekrandaki hikâyelerle ilgili olmadığını söyleyelim. Asıl zengin malzeme, izleyici olarak bizim davranışlarımız.
Maraton izleme
"Sadece bir bölüm daha" cümlesi, dizi izleyicisinin en büyük yalanı. Otomatik oynatmanın geri sayımı başladığında içimizde bir mücadele başlıyor ve bu mücadeleyi hemen her zaman kaybediyoruz.
ÜST: SAAT 23.00: BU BÖLÜMÜ BİTİRİP YATACAĞIM ALT: SAAT 03.00: SEZON FİNALİNDEYİM VE İŞE GİTMEM LAZIM
Bu konu, pazartesi capsleri ile de sık sık kesişiyor. Pazar gecesi maraton izleyip pazartesi sabahı işe giden çalışan, bu ülkenin en tanıdık figürlerinden biri.
Ne izlesek krizi
Bir akşamın iki saatini ne izleyeceğine karar vermekle geçirip sonunda zaten izlediğiniz bir diziyi yeniden açmak. Bu, modern izleyicinin en büyük trajedisi. Seçeneklerin bolluğu, karar vermeyi imkânsız hale getiriyor.
ÜST: BİN FİLMLİK KATALOGDA KIRK DAKİKA GEZİNDİM ALT: SONUNDA YEDİNCİ KEZ AYNI DİZİYİ AÇTIM
Spoiler korkusu ve spoiler vermek
Yeni bir sezon çıktığında internete girmek, mayın tarlasında yürümek gibi. Her gönderi, her başlık, her yorum potansiyel bir tehlike. Bir de o spoiler veren arkadaş var; her şeyi bilen, her şeyi anlatan, "ama söylemedim ki, sadece ima ettim" diyen.
Bu konuda bizim de bir ricamız var: yeni yayınlanan bölümlerin kritik olaylarını açıkça veren bir içerik paylaşacaksan, başlığa bir spoiler uyarısı ekle. Mizah yapmak, başkasının izleme keyfini bozmak demek değil.
Dizideki karakterlerle aşırı bağ
Kurmaca bir karakterin başına gelen bir olay yüzünden gerçekten üzülmek, uykusuz kalmak, arkadaşlarıyla saatlerce tartışmak. Bu duygusal yatırım, izleyicinin kendisiyle dalga geçmesi için bitmeyen bir kaynak. Bir karakter öldüğünde yas tutmak, sevilen bir çift ayrıldığında hayal kırıklığına uğramak.
ÜST: GERÇEK HAYATTAKİ SORUNLARIM: UMURUMDA DEĞİL ALT: DİZİDEKİ KARAKTERİN ÖLMESİ: ÜÇ GÜNDÜR YEMEK YİYEMİYORUM
Diziden ekran görüntüsüyle caps yapmak: telif meselesi
Bu bölüm, bu kategorinin en önemli kısmı. O yüzden açık konuşacağız.
Diziler ve filmler, çok sayıda insanın büyük emeğiyle üretilmiş yapıtlar. Senaristler, yönetmenler, oyuncular, kameramanlar, kurgucular. Bu yapıtların görüntüleri ve sesleri telif hakkıyla korunuyor. Bir diziden alınmış bir sahneyi olduğu gibi kesip yüklemek, bu hakları ihlal edebilir.
İnternette yaygın bir alışkanlık var: bir diziden bir kare alınır, üstüne bir yazı eklenir ve meme olarak paylaşılır. Bu alışkanlık o kadar yaygın ki, çoğu kişi bunu sorunsuz sanıyor. Gerçekte ise hukuki durum karmaşık ve her zaman net değil. Türkiye'deki genel çerçeveyi merak edenler için meme telifi ve hukuki durum yazımız sade bir özet sunuyor.
Bizim tavrımız: kendi yorumunla anlat
Bu belirsizlikte bizim tercihimiz net. Bu kategoride en çok görmek istediğimiz içerik, dizi ve filmlerin gerçek görüntülerini değil, onlar hakkındaki kendi yorumlarınızı içeren gönderiler.
Ne demek istediğimizi örnekle anlatalım. Bir dizi sahnesinin ekran görüntüsünü alıp üstüne yazı eklemek yerine, o sahnenin klişesini kendi hayatınızdan bir görüntüyle anlatabilirsiniz. Mesela, kapı arkasından dinleme klişesi için kendi evinizin kapısının fotoğrafını çekip üstüne "TÜRK DİZİLERİNDE BU KAPININ ARKASINDA HER ZAMAN BİRİ VARDIR" yazmak. Bu hem daha özgün hem de telif derdi olmayan bir caps.
Ya da bir karakteri kendiniz canlandırabilirsiniz. Dizideki dramatik dönüşü kendi mutfağınızda bir çaydanlıkla canlandıran bir video, orijinal sahneyi kopyalamaktan çok daha komik ve çok daha özgün olur.
Yazıyla anlatmak
Görsele bile ihtiyaç duymadan, sadece yazıyla dizi ve film mizahı yapmak mümkün. Bir diziyi özetleyen absürt bir paragraf, bir karakterin iç sesini yazan bir metin, bir filmin olay örgüsünü yanlış anlatan bir tweet. Bu tür yazılar, sözlük kültürünün mirası ve bizim çok sevdiğimiz bir tarz. Copypasta ve sözlük kültürü yazımızda bu mirasın kökenlerine indik.
Şablonlarla çalışmak
Bir sahnenin duygusunu anlatmak için gerçek karelere ihtiyacınız yok. Şablonlar sayfamızdaki kendi çizdiğimiz karakterler, dramatik bakışı, şaşkınlığı, ihaneti ve aşkı anlatmak için yeterince ifadeli. Bu karakterlerle yapılan bir dizi klişesi capsi, hem telif derdi olmayan hem de bu siteye özgü bir içerik oluyor. Yazıyı eklemek için caps yapıcımızı kullanabilirsiniz.
| İçerik türü | Bizim tavrımız | | --- | --- | | Kendi fotoğrafınla dizi klişesi anlatmak | En çok önerdiğimiz yol | | Kendi çizimin ya da şablonlarımızla sahne yorumlamak | Çok iyi | | Sahneyi kendin canlandırdığın video | Çok iyi | | Sadece yazıyla yapılan dizi ve film mizahı | Çok iyi | | Dizi ya da filmden ekran görüntüsü üzerine yazı | Telif sahibinin talebiyle kaldırılır | | Dizi ya da filmden kesilmiş video klip | Telif sahibinin talebiyle kaldırılır |
Bu tablo, gerçek sahneleri tamamen yasakladığımız anlamına gelmiyor. Ama telif sahibi bir kaldırma talebinde bulunduğunda, bu içerikler kaldırılıyor. Bu yüzden emeğinizin akışta kalıcı olmasını ve bir gün sessizce kaybolmamasını istiyorsanız, kendi yorumunuzu öne çıkaran yolları tercih etmenizi öneriyoruz.
Oyuncular ve gerçek kişiler: sınırımız
Dizi ve film mizahında bir hassas nokta daha var: oyuncular. Karakterlerle dalga geçmek bir şey, onları canlandıran gerçek insanlarla dalga geçmek başka bir şey.
Bizim çizgimiz şu: kurmaca karakterlerin davranışları, kararları, klişeleri serbestçe mizah konusu olabilir. Ama oyuncuların dış görünüşü, özel hayatı, kişisel özellikleri hakkında aşağılayıcı içerikler burada yayınlanmıyor. Bir oyuncuyu bir karakterle karıştırıp ona hakaret etmek, ne adil ne de komik.
Aynı şekilde, belirli bir diziyi ya da yapım şirketini hedef alıp aşağılayan içerikler yerine, türün genel klişeleriyle oynayan içerikleri tercih ediyoruz. Eleştiri yapmak serbest; ama mizah ile hakaret arasındaki farkı gözetmek önemli.
Türler arası mizah: her türün kendi dünyası
Her film ve dizi türünün kendine özgü bir mizah potansiyeli var. Bunları bilmek, hangi açıdan yaklaşacağınıza karar vermenize yardım eder.
Korku: Karakterlerin mantıksız kararları. Karanlık yerlere gitmek, ayrılmak, "orada kimse var mı" diye bağırmak.
Aksiyon: Fizik kurallarını hiçe sayan sahneler. Hiç bitmeyen şarjör, yüz metreden atlayıp hiçbir yeri acımayan kahraman.
Romantik: Kusursuz tesadüfler. Yağmurda karşılaşmak, aynı kitaba aynı anda uzanmak, havaalanında son dakika itirafı.
Bilim kurgu: Karmaşık teknik açıklamalar. Karakterlerin anlaşılmaz jargonla konuşması, izleyicinin başını sallayıp hiçbir şey anlamaması.
Yerli dram: Aile sırları, bitmeyen düğünler, konak merdivenleri, uzun bakışmalar.
Tarihi yapımlar: Kostümlerin mükemmelliği, dönemin dilinin modern bir aksanla konuşulması, her savaş sahnesinde aynı dramatik müzik.
Her tür, kendi izleyicisine özgü bir espri alanı açıyor. Tarihi yapımlarla ilgili mizahı sevenler tarih kategorimize de göz atabilir. Müzik ve film müzikleri üzerine içerikler ise müzik kategorisinde toplanıyor.
Aile salonunda dizi izlemek: ayrı bir tür
Dizi mizahının bizce en yerli, en sıcak damarı, diziyi kiminle izlediğinizle ilgili. Tek başına izlenen bir dizi ile bütün ailenin aynı salonda izlediği bir dizi, bambaşka deneyimler.
Aile salonunda dizi izlemenin kendi kuralları var. Babanın her sahnede "bu adam kötü, ben baştan söyledim" demesi. Annenin karakterlere gerçek insanlarmış gibi öğüt vermesi. Teyzenin telefonla arayıp tam en kritik sahnede sohbet başlatması. Küçük kardeşin sürekli "bu kim, bu neden ağlıyor" diye sorması. Ve öpüşme sahnesi geldiğinde salonda bir anda başlayan o garip sessizlik, herkesin birden telefonuna bakması.
ÜST: DİZİDE DUYGUSAL SAHNE BAŞLADI ALT: BABAM BİRDEN KUMANDAYI ARAMAYA, ANNEM ÇAY TAZELEMEYE KALKTI
Bu anların güzelliği, hepimizin bir şekilde yaşamış olması. Kimisi için anneanne evindeki eski televizyon, kimisi için yurt odasındaki dizüstü bilgisayar. Mekân değişiyor, ama aynı salon dinamikleri tekrar tekrar karşımıza çıkıyor. Bu tür anıları seven okurlar nostalji capsleri sayfasında da kendilerinden bir parça bulacaklar.
Dizi-film capsi nasıl yapılır? Beş pratik ipucu
Yıllardır akışı izleyerek topladığımız birkaç pratik öneri:
- Klişeyi bul, gerçekle karşılaştır. Ekrandaki abartılı durumu, gerçek hayattaki sıradan karşılığıyla yan yana koymak neredeyse her zaman işe yarıyor.
- Spoiler verme. Yeni bir bölümün sürprizini mizah malzemesi yapmak, akıştaki diğer izleyicilerin keyfini kaçırır. Birkaç hafta bekleyin ya da uyarı ekleyin.
- Tek diziye değil, türe bak. Bütün dizilerde gördüğünüz bir kalıp, tek bir diziye ait bir espriden daha geniş bir kitleye ulaşır.
- Kendi görselini kullan. Telif derdi olmayan, özgün ve bu siteye özgü içerikler hem daha kalıcı hem de daha değerli.
- İzleyiciyi de hedef al. Bazen en komik şey ekranda değil, ekranın önünde oturan bizde.
Bir de yazım notu: dizi capslerinde üst yazıyı dizideki dramatik cümleye, alt yazıyı ev hâline ayırmak iyi bir kalıp. "BENİ KİMSE ANLAMIYOR, KİMSE!" / "ANNEM: ONU BİLMEM, ÇÖPÜ AT GEL" gibi. Hangi kurgusal tipe benzediğinizi merak ediyorsanız hangi dizi karakterisin ve hangi Yeşilçam karakterisin testleri iyi birer ısınma turu.
Yeni sezon ve gişe haftalarında akış
Bu sayfadaki akış, üyelerimizin dizi ve film etiketiyle yüklediği caps, meme ve video gönderilerinden oluşuyor. En yeniler üstte. Yeni bir sezonun ya da gişe filminin ardından bu akış bir anda hareketleniyor; bu dönemlerde spoiler uyarılarına dikkat edin.
Beğendiğiniz içeriğe tepki bırakın, yorumlarda kendi izleyici hikâyelerinizi paylaşın. Hangi dizinin daha iyi olduğu tartışmalarını ise yorum bölümüne sığdırmaya çalışmayın; o tartışmalar hiç bitmiyor. Onun yerine bir anket açıp topluluğun oylamasına sunabilirsiniz.
En çok beğenilen içerikler için trend sayfasına, haftalık seçki için haftanın en komikleri listesine göz atabilirsiniz. Anime seven izleyiciler ise kendi dünyalarını anime kategorisinde bulacak.